Home / Bệnh Viêm Da - Dị ứng / Dị Ứng Thuốc: Nguyên Nhân Và Cách Xử Lý Hiệu Quả Nhất

Dị Ứng Thuốc: Nguyên Nhân Và Cách Xử Lý Hiệu Quả Nhất

   Dị ứng thuốc có lẽ là một thuật ngữ không còn xa lạ với nhiều người. Những biểu hiện lâm sàng của dị ứng thuốc rất phong phú và đa dạng. Những biểu hiện này có thể xuất hiện ở toàn thân, hoặc từng bộ phận của cơ thể…

Dị ứng thuốc được định nghĩa một cách đơn giản là phản ứng khác thường của cơ thể khi tiếp xúc lần đầu hay những lần sau với một loại thuốc nào đó mà thành phần của chúng có tính chất gọi là “gây dị ứng” hoặc dị nguyên.

Khi dùng thuốc để điều trị bệnh, bao gồm tất cả các loại thuốc tây y, thuốc đông y, thuốc y học dân tộc…  tức là ta đưa những chất lạ vào cơ thể. Cơ thể có thể chấp nhận những chất lạ đó với phản ứng bình thường, không làm ảnh hưởng đến các quá trình sinh học khác của cơ thể. Nhưng đôi khi, những hóa chất trong các thuốc điều trị lại gây ra một số phản ứng quá mẫn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ. Đó là tình trạng dị ứng thuốc, có khi chỉ là các triệu chứng nhẹ như ngứa ngáy, nổi mề đay…, nhưng cũng có thể nghiêm trọng như sốc phản vệ, dẫn đến tử vong.

Nguyên nhân dị ứng thuốc

Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng dị ứng thuốc, sau đây là một vài nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này:

Hình ảnh dị ứng thuốc
Hình ảnh dị ứng thuốc

– Do cơ địa của mỗi người: mà người dùng thuốc có thể bị dị ứng với bất cứ loại thuốc nào kể cả đối với thuốc bổ, thuốc đông y… Ở những người có cơ địa bị dị ứng, việc dùng thuốc và chữa trị bằng thuốc gặp rất nhiều khó khăn. Có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng có mối liên hệ di truyền khả năng dị ứng thuốc giữa cha mẹ và con cái. Nếu cha mẹ bị dị ứng thì xác suất sinh con có phần trăm bị dị ứng thuốc cao hơn so với trẻ thông thường đến 60%.

– Do dùng thuốc đã quá thời gian sử dụng là nguyên nhân cơ bản thứ hai gây dị ứng thuốc, bởi lẽ khi đó, chúng không chỉ đã hết tác dụng chữa bệnh mà có thể biến thành các chất khác, gây ngộ độc cao cho người sử dụng.

– Do tình trạng tự ý điều trị và sử dụng thuốc bừa bãi, không theo chỉ dẫn của người có chuyên môn: Không ít trường hợp người bệnh chủ quan trong sức khoẻ của mình bằng cách tự dùng thuốc thông thường, điều này là vô cùng nguy hiểm.

– Sử dụng thuốc rởm, thuốc nhái không rõ nguồn gốc xuất xứ cũng là một trong những nguyên nhân gây nên tình trạng dị ứng thuốc. Bởi lẽ ngày nay có quá nhiều những loại thuốc được đưa vào thị trường dược phẩm nhưng lại thiếu thông tin hướng dẫn sử dụng an toàn hợp lý cũng như nguồn gốc xuất sứ của những loại thuốc sản xuất trong nước cũng như nhập khẩu này. 

Triệu chứng dị ứng thuốc

Có thể khái quát một số dạng biểu hiện bệnh lý hay gặp trong dị ứng thuốc như sau: 

– Hiện tượng phát ban đỏ: Nếu không may bị dị ứng thuốc triệu chứng đầu tiên và dễ gặp phải nhất là hiện tượng trên da nổi ban sẩn hoặc ban dạng sởi, nhỏ li ti như đầu đinh ghim bề mặt da và chúng có thể liên kết lại với nhau tạo thành mảng to nhỏ không đều, người bệnh thường bị ngứa, thời gian thường xuất hiện của hiện tượng này là sau dùng thuốc thường khoảng 1 tuần và tồn tại đến một vài tuần sau đó. Những  thuốc thường hay gây dị ứng dạng này đó là nhóm: am-picillin, car-bama-zepine, ce-fac-lor, a-mo-xy-cillin, co-tri-mo-xa-zo-le…

– Nổi mề đay: Ngoài hiện tượng phát ban đỏ, da bị nổi mề đay là triệu chứng dị ứng thuốc thường gặp thứ hai. Dị ứng nổi mề đay là một biểu hiện lâm sàng nhẹ ban đầu của phần nhiều các trường hợp dị ứng thuốc. Hầu hết các loại thuốc đều có thể gây nổi mề đay trên da, hay gặp hơn là ở thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm giảm đau, hạ sốt, các loại văcxin, huyết thanh… Nổi mề đay có thể xuất hiện ngay sau khi dùng thuốc nhanh là từ 5-10 phút, chậm có thể vài ngày sau mới phát tác. Khi nổi mề đay do dị ứng thuốc, người bệnh sẽ cảm thấy cơ thể nóng bừng, trên da nổi những nốt ban cùng sẩn phù kèm ngứa ngáy không dứt, có thể kết hợp xuất hiện với chứng phù mạch, phù nề mi mắt, miệng… Trường hợp nặng hơn có thể làm cho người bệnh khó thở, chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, đau bụng, đau khớp, mệt mỏi, kèm sốt…

Triệu chứng dị ứng thuốc
Triệu chứng dị ứng thuốc

– Triệu chứng phù Quincke: Triệu chứng phù cục bộ (Quincke) là tình trạng cơ thể bị phù ở một hay một vài bộ phận, có thể do thuốc kháng sinh, văcxin, các thuốc chống viêm không steroid… Triệu chứng này thường xuất hiện nhanh và tức thời sau khi người bệnh dùng thuốc ở những vùng da mỏng trên cơ thể như: môi, cổ, mi mắt, bụng, bộ phận sinh dục…

– Kích thước phù Quincke thường to, có thể bằng bàn tay, gây sưng to, biến dạng tạm thời một vài bộ phận trên cơ thể. Triệu chứng này đôi khi còn xuất hiện song hành với với hiện tượng nổi mề đay. Trong một vài trường hợp nghiêm trọng, triệu chứng phù Quincke còn có thể xuất hiện ở họng, thanh quản… làm cho người bệnh có thể bị nghẹt thở.

– Hiện tượng sốc phản vệ: Ngoài ba triệu chứng vừa kể trên khi người benehj bị dị ứng thuốc rất có thể dẫn đến hiện tượng sốc phản vệ. Đây có thể coi là một dạng tai biến dị ứng thuốc nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ con người, dễ gây tử vong…

Có khá nhiều loại thuốc rất dễ gây sốc phản vệ như kháng sinh; thường gặp như tiêm chích văcxin, huyết thanh, các thuốc chống viêm không stroid, Pen-cillin, Strep-tomycin, một số loại viamin, thuốc gây tê, thuốc cản quang… Triệu chứng sốc phản vệ khá đa dạng, thường có thể xảy ra ngay sau khi sử dụng thuốc, khởi đầu bằng cảm giác lạ thường: tê môi, tê lưỡi, cơ thể bồn chồn… Tiếp đó là sự xuất hiện nhanh của các triệu chứng nguy hiểm như khó thở, tụt huyết áp, ngứa ngáy khắp người, đau bụng… Trong thể cấp tính người bệnh có thể hôn mê sâu, nghẹt thở, rối loạn nhịp tim, ngừng đập tim và có thể tử vong.

– Triệu chứng khác: Như trên đã nói, tuỳ vào cơ địa cũng như sức khoẻ của từng người mà triệu chứng và tình trạng xuất hiện triệu chứng ở mỗi người không giống nhau. Ngoài những vấn đề thường gặp trên, khi bị dị ứng thuốc người bệnh cũng rất có thể có khả năng gặp những biểu hiện khác như sau: đỏ da bong vảy kèm ngứa toàn thân, da bị nhạy cảm với ánh sáng mặt trời, hồng ban đa dạng, viêm mao mạch, hồng ban nhiễm sắc, hoặc huyết thanh…

Bị dị ứng thuốc nên làm gì

Vậy khi gặp những triệu chứng trên, biện pháp xử lý cũng như cách chữa trị của hiện tượng dị ứng thuốc như thế nào? Câu trả lời chính là:

  • Nguyên tắc chung trong khi xử lý bệnh nhân bị dị ứng thuốc đó là để bệnh nhân tránh xa hoặc ngưng tiếp xúc với thuốc đã gây dị ứng cho họ và hạn chế dùng những sản phẩm thuốc khác.
  • Cách chữa trị thường được sử dụng là cho bệnh nhân sử dụng các loại thuốc có tác dụng chống dị ứng như: Kháng histamin anti H1 thế hệ 2 cetirizin, astemizol, loratadin, fexofenadin… Trong trường hợp dị ứng  thuốc nặng hơn nên kết hợp dùng những loại thuốc có chứa corticoid, tiêm truyền và phối  hợp với các thuốc chữa triệu chứng.
  • Bổ sung lượng nước cần thiết cho cơ thể để tránh bị mất nước hoặc điện giải (khi có yêu cầu), thuốc lợi tiểu, lợi tràng…
  • Khi người bệnh có một số phản ứng hay tình trạng dị ứng thuốc quá nặng, không nên tự ý điều trị tại nhà, nên đưa người bệnh ra trung tâm y tế hoặc bệnh viện gần nhất để có biện pháp xử lý kịp thời từ những người có chuyên môn.

Ngoài những biện pháp chữa trị tình trạng dị ứng thuốc nêu trên, bạn cần chủ động và tích cực tối đa trong việc phòng tránh nguyên nhân gây bệnh để bảo vệ sức khoẻ của mình và người thân trong gia đình!

Thân ái !

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *